فہر ست

 پیش گفتار
 پیش کش
 لالہ
ٔ طور
 رباعیات
 شہید ناز او بزم وجود است
دل من روشن از سوز درون است
بہ باغان باد فروردین دہد عشق
عقابان را بہای کم نہد عشق
ببرگ لالہ رنگ آمیزی عشق
 نہ ہرکش از محبت مایہ دار است
 درین گلشن پریشان مثل بویم
 جہان مشت گل و دل حاصل اوست
سحر می گفت بلبل باغبان را
 جہان ما کہ نابودست بودش
 نوای عشق را ساز است آدم
 نہ من انجام و نی آغاز جویم
 دلا نارایی پروانہ تا کی
 تنی پیدا کن از مشت غباری
  ز آب و گل خدا خوش پیکری ساخت
 بہ یزدان روز محشر برہمن گفت
 گذشتی تیزگام ای اختر صبح
 تہی از ہای و ہو میخانہ بودی
 ترا ای تازہ پرواز آفریدند
چہ لذت یارب اندر ہست و بود است
شنیدم در عدم پروانہ می گفت
مسلمانان مرا حرفی است در دل
 بکویش رہ سپاری ایدل ایدل
رہی در سینہ
ٔ انجم گشایی
سحر در شاخسار بوستانی
تر ا یک نکتہ
ٔ سر بستہ گویم
بہل افسانہ
ٔ آن پا چراغی
ترا از خویشتن بیگانہ سازد
زیان بینی ز سیر بوستانم
برون از ورطہ بود و عدم شو
ز مرغان چمن ناآشنایم
جہان یارب چہ خوش ہنگامہ دارد
سکندر با خضر خوش نکتہ یی گفت
سریر کیقباد اکلیل جم خاک
 اگر در مشت خاک تو نہادند
دمادم نقشہای تازہ ریزد
چو ذوق نغمہ ام در جلوت آرد
چہ می پرسی میان سینہ دل چیست
خرد گفت او بچشم اندر نگنجد
کنشت و مسجد و بتخانہ و دیر
نہ پیوستم درین بستانسرا دل
بخود باز آورد  رند کہن را
سفالم را می او جام جم کرد
خرد زنجیری امروز و دوش است
خرد اندر سر ھر کس نہادند
گدای جلوہ رفتی بر سر طور
بگو جبریل را از من پیامی
ھمای علم تا افتد بدامت
خرد بر چہرہ
ٔ تو پردہ ہا بافت
دلت میلرزد از اندیشہ
ٔ مرگ
ز پیوند تن و جانم چہ پرسی
مرا فرمود پیر نکتہ دانی
 ز رازی معنی قرآن چہ پرسی
من از بود و نبود خود خموشم
ز من با شاعر رنگین بیان گوی
ز خوب و زشت تو نا آشنایم
تو ای شیخ حرم شاید ندانی
چو تاب از خود بگیرد قطرہ
ٔ آب
من ای دانشوران در پیچ و تابم
میارا بزم بر ساحل کہ آنجا
 سراپا معنی سر بستہ ام من
مگو از مدعای زندگانی
 اگر کردی نگہ بر پارہ
ٔ سنگ
وفا ناآشنا بیگانہ خوبود
مپرس از عشق و از نیرنگ عشق
مشو ای غنچہ نورستہ دلگیر
مرا روزی گل افسردہ یی گفت
جہان ما کہ پایانی ندارد
بمرغان چمن ہمداستانم
نماید آنچہ ہست این وادی گل
تو خورشیدی و من سیارہ
ٔ تو
خیال او درون دیدہ خوشتر
دماغم کافر زنار داراست
صنوبر بندہ
ٔ آزادۂ او
ز انجم تا بہ انجم صد جہان بود
بپای خود مزن زنجیر تقدیر
دل من در طلسم خود اسیر است
نوا در ساز جان از زخمہ
ٔ تو
نفس آشفتہ موجی از یم اوست
ترا درد یکی در سینہ پیچید
کرا جویی چرا در پیچ و تابی
توای کودک منش خود را ادب کن
نہ افغانیم و نی ترک و تتاریم
نہان در سینہ
ٔ ما عالمی ہست
دل من ای دل من ای دل من
چہ گویم نکتہ
ٔ زشت و نکو چیست
کسی کو درد پنھانی ندارد
چہ پرسی از کجایم چیستم من
بہ چندین جلوہ در زیر نقابی
دل از منزل تہی کن پا برہ دار
بیا ای عشق ای رمز دل ما
سخن درد و غم آرد درد و غم بہ
نہ من بر مرکب ختلی سوارم
کمال زندگی خواہی بیاموز
تو میگویی کہ آدم خاکزاد است
دل بیباک را ضرغام رنگ است
ندانم بادہ ام یا ساغرم من
تو گویی طایر ما زیر دام است
چسان زاید تمنا در دل ما
چو در جنت خرامیدم پس از مرگ
جہان ما کہ جز انگارہ یی نیست
چسان ای آفتاب آسمان گرد
تراش از تیشہ
ٔ خود جادۂ خویش
بہ منزل رھرو دل در نسازد
بیا با شاہد فطرت نظرباز
میان آب و گل خلوت گزیدم
ز آغاز خودی کس را خبر نیست
دلا رمز حیات از غنچہ دریاب
فروغ او بہ بزم باغ و راغ است
ز خاک نرگسستان غنچہ یی رست
جہان کز خود ندارد دستگاہی
دل من راز دان جسم و جان است
گل رعنا چو من در مشکلی ہست
مزج لالہ
ٔ خود روشناسم
جہان یک نغمہ زار آرزویی
دل من بیقرار آرزویی
دوام ما  ز سوز ناتمام است
مرنج از برہمن ای واعظ شہر
حکیمان گرچہ صد پیکر شکستند
جہانہا روید از مشت گل من
ہزاران سال با فطرت نشستم
بہ پہنای ازل پر می گشودم
درونم جلوہ
ٔ افکار این چیست
بخود نازم گدای بی نیازم
 اگر آگاہی از کیف و کم خویش
چہ غم داری حیات دل ز دم نیست
تو ایدل تا نشینی در کنارم
ز من گو صوفیان با صفا را
چو نرگس این چمن نادیدہ مگذر
تراشیدم صنم بر صورت خویش
بہ شبنم غنچہ
ٔ نورستہ می گفت
زمین را رازدان آسمان گیر
ضمیر کن فکان غیر از تو کس نیست
زمین خاک در میخانہ
ٔ ما
سکندر رفت و شمشیر و علم رفت
ربودی دل ز چاک سینہ
ٔ من
ز پیش من جہان رنگ و بو رفت
مرا از پردہ
ٔ ساز آگہی نیست
نوا مستانہ در محفل زدم من
عجم از نغمہ ہای من جوان شد
عجم از نغمہ ام آتش بجان است
 ز جان بیقرار آتش گشادم
 مرا مثل نسیم آوارہ کردند
 خرد کرپاس را زرینہ سازد
 ز شاخ آرزو برخوردہ ام من
خیالم کو گل از فردوس چیند
عجم بحریست ناپیدا کناری
مگو کار جہان نااستوار است
رمیدی از خداوندان افرنگ
قبای زندگانی چاک تاکی
میان لالہ و گل آشیان گیر
بجان من کہ جان نقش تن انگیخت
بگوشم آمد از خاک مزاری
مشو نومید ازین مشت غباری
جہان رنگ و بو فہمیدنی ہست
تو میگویی کہ من ہستم خدا نیست
بساطم خالی از مرغ کباب است
رگ مسلم ز سوز من تپید است
بحرف اندر نگیری لامکان را
بہر دل عشق رنگ تازہ بر کرد
ہنوز از بند آب و گل نرستی
مرا ذوق سخن خون در جگرکرد
گریز آخر ز عقل ذوفنون کرد
افکار
گل نخستین
دعا
ہلال عید
تسخیر فطرت
بوی گل
نوای وقت
فصل بھار
حیات جاوید
افکار انجم
زندگی
محاورہ
ٔ علم و عشق
سرود انجم
نسیم صبح
پند باز بابچہ
ٔ خویش
کرم کتابی
کبر و ناز
لالہ
حکمت و شعر
کرمک شب تاب
حقیقت
حدی
قطرہ
ٔ آب
محاورہ ما بین خدا و انسان
ساقی نامہ
شاہین و ماہی
کرمک شب تاب
تنہایی
شبنم
عشق
اگر خواہی حیات اندر خطر زی
جہان عمل
 زندگی
حکمت فرنگ
حور و شاعر
زندگی و عمل
 الملک ﷲ
جوی آب
نامہ
ٔ عالمگیر
بہشت
کشمیر
عشق
بندگی
غلامی
چیستان شمشیر
جمہوریت
بہ مبلغ اسلام در فرنگستان
غنی کشمیری
خطاب بہ مصطفی کمال پاشا
طیارہ
عشق
تہذیب
می باقے
غزلیات
بہار تا بہ گلستان کشید بزم سرود
حلقہ بستند سر تربت من نوحہ گران
می تراشد فکر ما ہر دم خداوندی دگر
 مرا  ز دیدہ
ٔ بینا شکایت دگر است
بہ این بھانہ درین بزم محرمی جویم
خیز و نقاب بر گشا پردگیان ساز را
بملازمان سلطان خبری دہم ز رازی
بیا کہ ساقی گلچہرہ دست بر چنگ است
صورت نپرستم من بتخانہ شکستم من
ہوای فرودین در گلستان میخانہ میسازد
از ما بگو سلامی آن ترک تند خو را
آشنا ہر خار را از قصہ
ٔ ما ساختی
خوش آنکہ رخت خرد را بہ شعلہ
ٔ می سوخت
بیار بادہ کہ گردون بکام ما گردید
تیر و سنان و خنجر و شمشیرم آرزوست
دانہ
ٔ سبحہ بہ زنار کشیدن آموز
ز خاک خویش طلب آتشی کہ پیدا نیست
موج را از سینہ
ٔ دریا گسستن میتوان
صد نالہ شبگیری صد صبح بلا خیزی
باز بہ سرمہ تاب دہ چشم کرشمہ زای را
فریب کشمکش عقل دیدنی دارد
حسرت جلوہ
ٔ آن ماہ تمامی دارم
بشاخ زندگی ما نمی ز تشنہ لبی است
فرقی ننہد عاشق در کعبہ و بتخانہ
بیتو از خواب عدم دیدہ گشودن نتوان
این گنبد مینایی این پستی و بالایی
ہوس منزل لیلی نہ تو داری و نہ من
دلیل منزل شوقم بدامنم آویز
در جہان دل ما دور قمر پیدا نیست
گریہ
ٔ ما بی اثر نالۂ ما نارسا ست
سوز سخن ز نالہ
ٔ مستانۂ دل است
سطوت از کوہ ستانند و بکاہی بخشند
نہ تو اندر حرم گنجی نہ در بتخانہ می آیی
تب و تاب بتکدہ
ٔ عجم نرسد بسوز و گداز من
مثل آینیہ مشو محو جمال دگران
جہان عشق نہ میری نہ سروری داند
خواجہ یی نیست کہ چون بندہ پرستارش نیست
بیا کہ بلبل شوریدہ نغمہ پرداز است
خاکیم و تند سیر مثال ستارہ ایم
عرب از سرشک خونم ہمہ لالہ زار بادا
نظر تو ہمہ تقصیر و خرد کوتاہی
سر خوش از بادہ
ٔ تو خم شکنی نیست کہ نیست
اگرچہ زیب سرش افسرو کلاہی نیست
شعلہ در آغوش دارد عشق بی پروای من
بتان تازہ تراشیدہ ای دریغ از تو
نقش فرنگ
پیام
جمعیت الاقوام
شو پنہا و رونیچہ
فلسفہ و سیاست
صحبت رفتگان
نیچہ
حکیم اینشتین
بایرن
نیچہ
جلال و ھگل
پتوفی
محاورہ ما بین حکیم فرانسوی اگوست کومت ومرد مزدور
ہگل
جلال و گوتہ
پیغام برگسن
میخانہ
ٔ فرنگ
موسیولنین و قیصر ولیم
حکما
شعرا
خرابات فرنگ
خطاب بہ انگلستان
قسمت نامہ
ٔ سرمایہ دار و مزدور
نوای مزدور
آزادی بحر
خردہ